الشيخ جوادي الآملي
98
عرفان حج (فارسى)
حسنات طلب مىكنند ، حسنات آخرت را هم مىطلبند و از خداوند مىخواهند كه آنها را از عذاب آخرت حفظ فرمايد ؛ « ربّنا آتنا فى الدنيا حسنة و فى الآخرة حسنة و قنا عذاب النار . » زائران خانهء خدا بايد مواظب باشند تا جزء گروه دوّم محسوب شوند ؛ يعنى در سرزمين عرفات و منا جز حسنات دنيا و آخرت چيزى را از خداوند متعال نخواهند . چيزى بخواهند كه با آنها بماند چيزى نخواهند كه آنها را تنها بگذارد . انسان بايد چيزى را طلب كند كه به همراه خود ببرد ، چيزى را كه مىگذارد و مىرود جز افسوس براى او چيز ديگرى ندارد ؛ زيرا آنچه را كه فراهم كرده است به او علاقهمند است و وقتى رخت برمىبندد مورد علاقه را ترك مىكند ولى اصل علاقه مىماند ، از اين رو عذاب شروع مىشود . و فشار قبر و عذاب برزخ براى عدّهاى از همين جا ظهور مىكند . مرگ آسان نيست و مرگ عبارت از آن نيست كه بگويند طبيب اجازهء دفن او را داد و قلب و نبض از كار افتاد و . . . مرگ انتقال از دنيا به برزخ است . يك مرگ طبّى داريم و يك مرگ قرآنى . « 1 » مرگ طبّى در انسان ، مثل حيوانات است كه قلب از كار و نبض و خون از جريان مىافتد . مرگ از نظر قرآن ، انتقال از دنيا به برزخ است ؛ « و من ورائهم برزخ الى يوم يبعثون » « 2 » كسى كه مىخواهد اين مسافت را طى كند ، بايد با بار سنگين ، پياده و با پاى برهنه باشد و تمام تعلّقات را ترك كند . چون وقتى به چيز موقّتى علاقهمند شد ، آن چيز را از او مىگيرند و به هنگام مردن و رفتن
--> ( 1 ) - معانى الاخبار صدوق ، باب معنى الموت ، ص 288 ؛ الكافى ، ج 3 ، ص 245 باب آخر فى ارواحالمؤمنين ؛ فيض كاشانى ، علم اليقين ، ج 2 ، ص 832 ؛ اسفار صدر المتألهين ، ج 9 ( 2 ) - مؤمنون : 100